ћир lat eng
 
 
   O nama > Organizacija > Sektor za razvoj metrologije > Odsek za električne veličine, vreme i frekvenciju  
ODSEK ZA ELEKTRIČNE VELIČINE, VREME I FREKVENCIJU
Električna merenja imaju veliki značaj u skoro svim oblastima istraživanja i razvoja, industrijskih aktivnosti, kvaliteta života i okoline. Neelektrične veličine se transformišu, obrađuju, čuvaju i prenose električnim putem. Zato, merenja električnih veličina imaju ključnu ulogu u metrologiji. Prva električna merenja u oblasti metrologije na teritoriji Republike Srbije izvedena su u drugoj polovini XX veka.
Dostignuća u preciznom merenju vremena i frekvencije omogućila su realizaciju vremenskih sistema koji su doprineli razvoju mnogih oblasti kao što su realizacija jedinica SI sistema, napredak satelitskih navigacionih sistema, sinhronizacija u telekomunikacionim i elektroenergetskim mrežama, povećanje brzine i količine prenosa informacija u telekomunikacijama, finansijskom sektoru, kontroli i upravljanju svim vrstama saobraćaja, automatizovanim mernim sistemima koji se koriste u nauci, i mnogim drugim oblastima života. Razvoj ove oblasti u Republici Srbiji je započet tokom sedamdesetih godina prošlog veka.
 
POSLOVI I ZADACI
Odsek za električne veličine, vreme i frekvenciju odgovoran je za praktičnu realizaciju dve od sedam osnovnih jedinica SI sistema: ampera – jedinice za električnu struju i sekunde – jedinice za vreme. Odsek se bavi istraživanjem i razvojem etalona jedinica osnovnih i izvedenih veličina; razvojem i primenom novih metoda prenošenja vrednosti jedinica; usavršavanjem i poboljšavanjem metroloških svojstava postojećih etalona i metoda; obezbeđivanjem i održavanjem sledivosti i metroloških svojstava nacionalnih i referentnih etalona; obezbeđivanjem priznavanja i potvrđivanja mogućnosti merenja i etaloniranja u okviru Aranžmana o međusobnom priznavanju nacionalnih etalona i uverenja o etaloniranju i merenju (MRA); pripremom metroloških propisa za merila koja podležu obavezi ispitivanja tipa i overavanja i metrološkom ekspertizom.
U Odseku se obavljaju i poslovi vezani za realizaciju distribucije zakonskog vremena.
U domenu naučne, industrijske i zakonske metrologije, Odsek za električne veličine, vreme i frekvenciju sprovodi etaloniranje etalona iz oblasti električnih veličina, vremena, frekvencije i brzine, kao i ispitivanje merila u svrhu ispitivanja tipa merila i ocenu usaglašenosti merila za potrebe svih korisnika, među kojima su najčešće akreditovane laboratorije, proizvođači merila i naučno istraživačke institucije.
Poslovi u Odseku pokriveni su integrisanim menadžmentom kvaliteta, a odvijaju se u skladu sa svim relevantnim tehničkim standardima
Odsek za električne veličine, vreme i frekvenciju poseduje nacionalne etalone za jednosmerni električni napon, naizmenični električni napon (AC-DC transfer), električnu otpornost, električnu snagu, električnu energiju, odnos transformacije naizmenične električne struje i naizmeničnog električnog napona i nacionalni etalon za vreme i frekvenciju.
Pri Evropskom udruženju nacionalnih metroloških instituta – EURAMET, Odsek aktivno učestvuje u radu tri tehnička komiteta i četiri podkomiteta:
  1. Tehnički komitet za elektricitet i magnetizam (TC-EM)
  2. Tehnički komitet za interdisciplinarnu metrologiju (TC-IM)
  3. Tehnički komitet za vreme i frekvenciju (TC-TF)
  4. Tehnički podkomitet za niske frekvencije (SC Low Frequency)
  5. Tehnički podkomitet za kvantnu metrologiju (SC DC and Quantum Metrology)
  6. Tehnički podkomitet za snagu i energiju (SC Power and Energy)
  7. Tehnički podkomitet za radiofrekvenciju i mikrotalasnu tehniku (SC Radiofrequency and Microwave)
 
Laboratorije:
Vreme i frekvencija
 
SMS
Mogućnosti merenja i etaloniranja (SMSs) za vreme i frekvenciju objavljene su u bazi podataka Međunarodnog biroa za tegove i mere.
 
AKT O AKREDITACIJI (Laboratorija za električnu energiju)
U skladu sa obimom akreditacije vrši se ispitivanje jednofaznih i trofaznih brojila aktivne i reaktivne električne energije svih klasa tačnosti.
Serifikati o akreditaciji kojima se potvrđuje kompetentnost za obavljanje poslova ispitivanja brojila aktivne i reaktivne električne energije, u skladu sa serijom standarda SRPS EN 50470-2:2009, SRPS EN 50470-3:2009, SRPS EN 62053-11:2008, SRPS EN 62053-21:2008, SRPS EN 62053-22:2008 i SRPS EN 62053-23:2008.
 
 
Projekti
Električne veličine:
  • PT šema, etaloniranje brojila električne energije, Protokol - PT-E-VEE-1-2013.
  • Euramet project peer visits and reviews of QMSs in BIM and DMDM, Ref. 1208, started: 2011-11-01: Department for Electrical Measurement of Bulgarian Institute of Metrology (BIM), Bulgaria in the technical field of electrical energy, Peer: Zoran Šofranac, MSc. (04 and 05 December 2012).
  • Bilateralno poređenje, Etaloniranje brojila alektrične energije, Protokol RT-E-VEE-1-2012, DMDM 2012.
  • Akreditacija od strane ESYD Grčka i ATS Srbija iz oblasti ispitivanja brojila električne enegrije, 2011.
  • ELF-5 Bilateral comparison - Calibration of energy meter between EIM, Greece and DMDM, Serbia, 2010.
  • CARDS 2006 PT 3 Electrical energy ‘’Intercomparison with static meter for active energy class 0,5S'', proficiency testing in accordance with IEC 62053-22:2003, (15.04.2008. to 29.04.2008.)
  • Euramet project 1013, Peer-Review of the Department for Electrical Quantities of the Directorate of Measures and Precious Metals (DMDM), Serbia in the technical fields: DC voltage, current and resistance, AC/DC transfer, AC voltage and current, power&energy and phase, Peers: Dr. Beat Jeckelmann, Dr. H. Bachmair (17.10.2007.)
ELF-5 Comparison of energy meter between EIM, Greece and DMDM, Serbia.
  • Realization of automatization in Laboratory of AC voltage and AC current in DMDM via Labview Software within the scope of the project ,,Support of the Quality Infrastructure in Serbia” – PTB Project Nr 95089 / BMZ Nr 2013. 2189.2, 2016;
  • PTB Project Nr 2017. 2113.3, Technical Cooperation with DMDM – Serbia, 2019
Vreme i frekvencija:
  • CIPM MRA BIPM CCTF-K001.UTC, ongoing key comparison in time (Calculation of the reference time scale UTC (Coordinated Universal Time)), from January 2006
  • BIPM Rapid UTC (UTCr), Rapid realisation of the Coordinated Universal Time UTC, ongoing comparison, from March 2013
  • PT šema, Međulaboratorijsko poređenje „Etaloniranje generatora funkcija“, Protokol PT-V-TF-1-2018, oktobar 2018
  • PT šema, Međulaboratorijsko poređenje „Etaloniranje generatora frekvencija“, Protokol PT-V-TF-1-2017, jul 2018
  • BIPM Capacity Building & Knowledge Transfer Programme – „Effective participation in Coordinated Universal Time (UTC)”, February 2018
  • PT šema, Bilateralno poređenje „Etaloniranje stabilnosti frekvencije“, Protokol PT-V-TF-2-2017, novembar 2017
  • EURAMET project 1152, GNSS receiver performance monitoring, ongoing from 2010.
  • PT šema, Bilateralno poređenje „Etaloniranje generatora frekvencija“, Protokol PT-V-TF-4-2016, novembar-decembar 2016
  • PT šema, Bilateralno poređenje „Etaloniranje generatora frekvencija“, Protokol PT-V-TF-3-2016, novembar 2016
  • PT šema, Međulaboratorijsko poređenje „Etaloniranje generatora frekvencija“, Protokol PT-V-TF-2-2016, oktobar-novembar 2016
  • BIPM G1G2_1011_2016 (BIPM calibrations of time transfer equipment)/ EURAMET project 1156, European GNSS link calibration campaigns in support of CCTF-K001.UTC - GPS calibration of BIM, UME, BOM, DMDM, IMBH, INRIM equipment with respect to ROA G1 (1011-2016), May 2016.
  • Twinning project “Strengthening Capacities of National Quality Infrastructure and Conformity Assessment Services in the Republic of Serbia“, IPA 2013 – SR 13 IB EC 01, Partners: Czech Metrology Institute (CMI), Czech Office for Standards, Metrology and Testing (UNMZ), Czech Institute for Accreditation (CAI), Activity 1.1.2: Support in review of the secondary legislation in force in the area of metrology, April-May 2016
  • PT šema, Međulaboratorijsko poređenje „Etaloniranje generatora frekvencija“, Protokol PT-V-TF-1-2016, januar-februar 2016
  • EURAMET Focus Group on Facilitating National Metrology Infrastructure Development (EURAMET FG-FNMID) - „Training on Time and Frequency Dissemination In Packet – Oriented Networks” in Belgrade, organized by Euramet, PTB and DMDM, November 2015
  • European Commission, Bilateral screening meeting with Serbia, Examination of the Preparedness of Serbia in the field of Chapter 14 Transport policy and Chapter 21 Trans-European networks, February 2015
  • EURAMET project peer visits and reviews of QMSs in BIM and DMDM, Ref. 1208, started: 2011-11-01: Group for Time, Frequency and Time Dissemination of Directorate of measures and precious metals (DMDM), in the technical field of time and frequency, December 2011.
  • PT šema, Međulaboratorijsko poređenje: ²Etaloniranje etalona frekvencije² (kvarcnog časovnika), Protokol PT-V-EF-1-2011, jun-jul 2011.
  • EURAMET project 1117, Survey of European countries' legal time regulations and practices, January-April 2011
  • Project EuropeAid/125357/D/SER/YU, Technical assistance to quality infrastructure institutions in the Republic of Serbia - Training on standards for international time scales and dissemination of time and frequency standards, July 2009.
  • EURAMET project 1018, Survey of GNSS receivers in use for time transfer in T&F labs, January-March 2008
  • EURAMET project 1017, Workshop for EURAMET T&F laboratories, March 2008.
  • BIPM Relative characterization of GPS time equipment delays at the OP, AOS, GUM, LT, TP, BEV, OMH, NIMB, NMC, and ZMDM - Calibration of a GPS Receiver using the traveling TTS2 receiver, December 2006
  • EUROMET supplementary comparison TF.TI-K1 "Comparison of time interval (cable delay) measurement", November-December 2005
 
Stručni radovi
Električne veličine:
Vreme i frekvencija:
 
Kontakt
Šef Odseka Snežana Renovica, dipl. inž.
telefon: +381 11 20 24 407
mobilni: +381 66 860 4117
faks: +381 11 21 81 668
E-mail: renovica@dmdm.rs
   
Metrolozi Marina Pavićević, dipl.inž.
telefon: +381 11 20 24 401
mobilni: +381 66 860 4106
faks: +381 11 21 81 668
E-mail: marinapavicevic@dmdm.rs
   
Rade Dereta, dipl. inž.
telefon: +381 11 20 24 408
mobilni: +381 66 860 4089
faks: +381 11 21 81 668
E-mail: radedereta@dmdm.rs
   
Jasmina Lazarević, dipl. inž.
telefon: +381 11 20 24 401
mobilni: +381 66 860 4095
faks: +381 11 21 81 668
E-mail: jasminas@dmdm.rs
   
Jovica Cvetković, dipl. inž.
telefon: +381 11 20 24 406
mobilni: +381 66 860 4085
faks: +381 11 21 81 668
E-mail: jcvetkovic@dmdm.rs
   
Dragana Dragutinović, dipl. inž.
telefon: +381 11 20 24 461
mobilni: +381 66 860 4078
faks: +381 11 21 81 668
E-mail: dragutinovicd@dmdm.rs
   
Adresa Direkcija za mere i dragocene metale
Odsek za električne veličine
Mike Alasa 14,
11000 Beograd
Republika Srbija
 
 
 
 
 
 
ZVANIČNO VREME
REPUBLIKE SRBIJE
Tačnost prikazanog vremena 1 s
 
Napomena:
Za prikaz vremena potrebno je da imate instalirane minimalno sledeće verzije internet pretraživača:
IE10, Firefox 11, Chrome 16, Safari 6, Opera 12.10, Android Browser 4.4
 
Poslovi i zadaci
   
Laboratorije
   
Mogućnosti merenja i etaloniranja (SMSs)
   
Projekti
   
Stručni radovi
   
Kontakt